کتابی برای تحلیل روایت در مثنوی معنوی
کتاب روایتشناسی داستانهای مثنوی نوشته سمیرا بامشکی، اثری پژوهشی در حوزه ادبیات فارسی است که با رویکردی معاصر به بررسی سبک و سیاق مثنوی معنوی مولوی میپردازد. این کتاب با بهرهگیری از نظریههای روایتشناسی مدرن، بهویژه دیدگاههای ژرار ژنت، تلاش دارد سازوکارهای روایتی مثنوی را تحلیل کرده و الگویی برای سبکشناسی قصههای کلاسیک فارسی ارائه دهد.
ساختار و محتوای کتاب
این اثر در پنج بخش اصلی تنظیم شده و بیش از ۳۴۸ حکایت اصلی و فرعی مثنوی را مورد بررسی قرار داده است. محورهای کلیدی کتاب شامل:
- ارتباط زمانی میان روایت و داستان و انواع شیوههای روایت (متعاقب، آیندهنگر، همزمان و متداخل)
- تحلیل حکایتهای درونداستانی و تداعیهای معنایی و زمانی میان روایتها
- بررسی نقش راویان مختلف و میزان اعتمادپذیری روایتها
- تحلیل کانونسازی و زاویه دید در حکایتها
- مطالعه عامل زمان و ساختار پیرنگ، از آغاز و شکستهای روایی تا پایانبندیهای متنوع
مقایسه روایت مولوی با دیگر شاعران
در بخش پایانی کتاب، نویسنده به مقایسه روایتپردازی مولوی با عطار پرداخته و پیرنگ حکایتها را از منظر ساختار و کارکرد بررسی کرده است. این تحلیل نشان میدهد که مثنوی معنوی نهتنها اثری تعلیمی، بلکه متنی پیچیده با تکنیکهای روایی متنوع است که قابلیت تطبیق با نظریههای مدرن و حتی پستمدرن را دارد.
جایگاه پژوهشی و جوایز
کتاب روایتشناسی داستانهای مثنوی بهعنوان پایاننامه برگزیده سال ۱۳۸۹ معرفی شد و در ادامه توانست جایزه «کتاب فصل» و نخستین دوره جایزه فتحالله مجتبایی را نیز کسب کند. جامعیت پژوهش، استفاده از نظریههای نسل دوم روایتشناسان غربی و رویکرد تطبیقی میان روایت کلاسیک و مدرن از مهمترین نقاط قوت این اثر به شمار میرود.
اهمیت کتاب برای پژوهشگران ادبیات
این کتاب با زبان آکادمیک و روشمند، امکان بررسی دقیق و تطبیقی همه جوانب روایت در مثنوی معنوی را فراهم کرده است. جلسات نقد و بررسی آن در مراکز دانشگاهی نشان میدهد که اثر بامشکی بهعنوان مرجع جدی در حوزه نقد ادبی و روایتشناسی متون کلاسیک فارسی شناخته میشود.
جمعبندی
کتاب روایتشناسی داستانهای مثنوی نهتنها به رمزگشایی از شیوههای قصهپردازی مولوی میپردازد، بلکه پلی میان سنت ادبیات کلاسیک و نظریههای روایتشناسی مدرن ایجاد میکند. این اثر برای پژوهشگران، دانشجویان ادبیات و علاقهمندان به سبکشناسی قصههای فارسی، منبعی ارزشمند و کاربردی است که درک تازهای از روایت در مثنوی معنوی ارائه میدهد.
Leave a Reply