مجله خبری فرهنگ و کتاب (بوکی)
مجله خبری فرهنگ و کتاب (بوکی) در سال ۱۳۹۸ با یک آرمان ساده اما عمیق متولد شد: ایجاد فضایی برای گفتگوهای فرهنگی جدی اما همهفهم. در دنیایی که اطلاعات سطحی و اخبار زودگذر، عمق فرهنگی را تحتالشعاع قرار دادهاند، بوکی قصد دارد پناهگاهی برای اندیشههای ژرف، نقدهای منصفانه و کشف آثار ماندگار باشد.
فلسفه تأسیس بوکی: از واژه تا معنا
نام “بوکی” که از “Book” انگلیسی وام گرفته شده، اما در فارسی حالوهوایی صمیمی و خودمانی دارد، نشاندهندهی رویکرد ماست: تلفیق جدیت محتوایی با صمیمیت ارتباط. ما باور داریم فرهنگ زمانی زنده میماند که از برج عاج نخبگان پایین بیاید و در گفتگوهای روزمره مردم جاری شود.
مأموریت چهارگانه بوکی
۱. کتاب: نه فقط نقد، که گفتگو
بخش کتاب بوکی به دنبال تحول در نقدنویسی ادبی است:
- نقدهای چندصدایی: ارائه نقدهایی که تنها نظر نویسنده نیست، بلکه شامل دیدگاههای نویسنده، مترجم، منتقدان دیگر و حتی خوانندگان عادی میشود
- کشف استعدادهای ناشناخته: معرفی نویسندگان جوان و ناشران مستقل
- پروندههای موضوعی: بررسی یک موضوع در چندین کتاب مختلف (مثلاً “تنهایی در ادبیات معاصر”)
- گفتوگو با خالقان: مصاحبههای عمیق با نویسندگان، مترجمان، ویراستاران و تصویرگران
۲. موسیقی: از نت تا مفهوم
نگاه ما به موسیقی فراتر از سبک و ملودی است:
- موسیقی به مثابه روایت: بررسی داستانگویی در آثار موسیقایی
- زیرمتنهای فرهنگی: کشف تأثیرپذیری موسیقی از ادبیات، تاریخ و فلسفه
- مستندنگاری صحنه: پوشش زندگی فرهنگی موسیقایی ایران از کنسرتهای بزرگ تا اجراهای زیرزمینی
- تحلیل بینافرهنگی: مقایسه جریانهای موسیقایی ایران و جهان
۳. سینما: از فریم تا فلسفه
در دنیای انبوه نقدهای سینمایی، ما مسیر متفاوتی میرویم:
- سینمای ایدهها: تمرکز بر فیلمهایی که پرسشهای فلسفی، اجتماعی یا اگزیستانسیل مطرح میکنند
- کارگردان به مثابه نویسنده: بررسی سبک روایی کارگردانان بزرگ
- فیلمنامه به مثابه ادبیات: تحلیل متن فیلمنامه به عنوان گونهای ادبی
- سینمای ایران در بافت جهانی: قراردادن سینمای ایران در چارچوب تاریخ سینمای جهان
۴. تئاتر: از صحنه تا جامعه
تئاتر برای ما زندهترین فرم فرهنگی است:
- تئاتر به مثابه آزمایشگاه اجتماعی: بررسی اینکه چگونه تئاتر مسائل جامعه را پیشآزمایش میکند
- مستندنگاری اجرا: ثبت فرآیند تولید از اولین جلسهی خوانش تا آخرین اجرا
- ترجمهی متون نمایشی: معرفی و تحلیل نمایشنامههای مهم جهانی
- تئاتر فضاهای جایگزین: پوشش اجراهای غیرسالنی، خیابانی و سایتاسپسیفیک
روششناسی بوکی: چهار اصل بنیادین
اصل اول: بینارشتهای بودن
ما باور داریم مرزهای بین کتاب، موسیقی، سینما و تئاتر مصنوعی است. بنابراین:
- پروندههای ویژهای داریم مثل “داستانِ موسیقی” یا “سینمایِ ادبیات”
- به دنبال اشتراکات و تأثیرات متقابل هنرها هستیم
- از متخصصان حوزههای مختلف برای تحلیل یک اثر استفاده میکنیم
اصل دوم: تلفیق سنت و مدرنیته
- بررسی آثار کلاسیک در پرتو مسائل امروز
- معرفی آثار مدرن با درک ریشههای سنتی آنها
- توجه همزمان به میراث فرهنگی و نوآوریهای معاصر
اصل سوم: تعادل بین ملی و جهانی
- معرفی بهترین آثار جهانی به مخاطب ایرانی
- معرفی آثار ایرانی به علاقهمندان جهانی
- بررسی تأثیرات متقابل فرهنگ ایران و جهان
اصل چهارم: مشارکتجویی
بوکی یک نهاد بسته نیست، بلکه پلتفرمی مشارکتی است:
- بخش “نقد خوانندگان” برای انتشار تحلیلهای غیرحرفهای
- مسابقات نقدنویسی برای کشف استعدادهای جدید
- جلسات نقد جمعی با حضور مخاطبان
تیم بوکی: گذر از نخبهگرایی به تخصص جمعی
تیم ما متشکل از:
هسته تحریریه ثابت (۱۲ نفر)
- سردبیران هر بخش با حداقل ۱۰ سال سابقه فعالیت تخصصی
- ویراستاران محتوای بینارشتهای
- پژوهشگران تاریخ فرهنگ و هنر
شبکه همکاران تخصصی (۴۵ نفر)
- منتقدان مستقل کتاب
- آهنگسازان و موسیقیشناسان
- فیلمسازان و سینماپژوهان
- کارگردانان و دراماتورژهای تئاتر
- دانشگاهیان رشتههای علوم انسانی
گروه ترجمه (۱۵ نفر)
- مترجمان متون تخصصی فرهنگی
- مترجمان زندهی گفتگوهای بینالمللی
همکاران بینالمللی (۲۰ نفر)
- منتقدان فرهنگی در اروپا، آمریکا و آسیا
- پژوهشگران مطالعات ایرانی در دانشگاههای معتبر جهان
پروژههای ویژه بوکی
۱. پروژه “فرهنگ مقاومت” (آغاز: ۱۴۰۰)
مستندسازی و تحلیل آثاری که در سختترین شرایط تولید شدهاند
۲. پروژه “نسل چهارم” (آغاز: ۱۴۰۱)
معرفی و حمایت از هنرمندان و نویسندگان زیر ۳۵ سال
۳. پروژه “آرشیو زنده” (آغاز: ۱۳۹۹)
تهیه پروندههای جامع درباره چهرههای شاخص فرهنگ معاصر ایران
۴. پروژه “ترجمههای ضروری” (آغاز: ۱۴۰۲)
معرفی و خلاصهنویسی مهمترین متون نظری جهان در حوزه نقد فرهنگی
خدمات بوکی
برای مخاطب عمومی:
- نقدها و معرفیهای روزآمد
- فهرستهای موضوعی (مثلاً “۱۰ کتاب ضروری درباره عشق”)
- راهنمای شرکت در رویدادهای فرهنگی
برای علاقهمندان حرفهای:
- دورههای آموزشی نقدنویسی
- کارگاههای تحلیل بینارشتهای
- بانک اطلاعاتی تخصصی آثار فرهنگی
- مشاوره برای پژوهشگران و دانشجویان
برای نهادهای فرهنگی:
- مشاوره محتوایی
- برگزاری رویدادهای تخصصی
- پژوهشهای میدانی درباره مصرف فرهنگی
باور پایانی ما
“فرهنگ، گفتگویی است که آغاز دارد اما پایان ندارد. بوکی یکی از حاضران در این گفتگوست—نه داور، نه خطکش، نه صاحبخانه. فقط حاضری کنجکاو که میکروفونی در دست دارد و آن را به نوبت به همهی صداها میدهد.”
ما باور داریم در دنیای امروز، “سواد فرهنگی” به اندازه سواد خواندن و نوشتن ضروری است. بوکی تلاش میکند نه فقط مخاطبان فرهیخته را تغذیه فکری کند، که مخاطبان تازهکار را نیز به این سفره دعوت نماید.
با هم، فرهنگ را نه میراثی در موزه، که رودی جاری سازیم.
